آیا کاهش بودجه حملونقل جادهای در سال ۹۶، روند کاهشی تصادفات را مختل میکند؟
سنگاندازی بودجه در راه ایمنی جادهها
اکرم امینی: کاهش ۱۰هزار نفری تلفات رانندگی ایران در ۱۰سال بدون شک کار بزرگی است و وقتی آمار کشتهشدگان در تصادفات از بیش از ۲۷هزار نفر در سال ۸۴ به کمتر از ۱۷هزار نفر در سال ۹۵ رسیده، باید بپذیریم همکاری گروهی در ایران هم جواب میدهد.
البته کارشناسان ایمنی میگویند از این به بعد کار سختتر است زیرا مسئولان و دستاندرکاران ایمنی هرچه در چنته داشتهاند رو کردهاند تا اوضاع ایمنی را سروسامان دهند و همه تلاش خود را بهکار گرفتهاند تا از کشته شدن مردم در جادهها تا حد امکان بکاهند و حالا، باید راههای جدیدتر و ایدههای نو را بیازمایند و تلاش چندبرابری برای حفظ این روند کاهشی داشته باشند. با این حال با تصویب بودجه سال ۹۶ در مجلس شورای اسلامی و کاهش ۲۳درصدی بودجه حملونقل جادهای در سال ۹۶ نگرانیهایی مبنیبر احتمال ایجاد اختلال در حفظ ایمنی جادهها و تداوم روند کاهشی تصادفات جادهای به وجود میآید. برخی معتقدند حالا که بودجه راهها کاهش یافته، سایر بخشهای درگیر ایمنی وظیفه سنگینتری دارند و باید تلاش بیشتری برای حفظ ایمنی و تداوم روند کاهشی تلفات، داشته باشند.
به گزارش «گسترش تجارت»، از مجموع بیش از ۱۱هزار میلیارد تومان بودجه در نظر گرفته شده برای حوزه حملونقل در بودجه وزارت راه و شهرسازی در سال ۹۶، حدود ۳هزار و ۶۷۰ میلیارد تومان مربوط به بخش جادهای است؛ رقمی که به گفته مسئولان نسبت به سال ۹۵ کاهش حدود ۲۳درصدی داشته است. کاهش بودجه حملونقل جادهای علاوه بر اینکه پروژههای عمرانی و بازپرداخت بدهی پیمانکاران حوزه راه و شهرسازی را با مشکل مواجه میکند، میتواند در بخشهای دیگر ازجمله راهداری و حفاظت از راهها نیز تاثیرگذار باشد و این پرسش مطرح میشود که آیا کاهش بودجه راهها، میتواند بر مسئله ایمنی حملونقل جادهای اثر منفی گذاشته و حفظ روند کاهشی تلفات تصادفات رانندگی در سالهای اخیر را مختل کند؟ برای گرفتن پاسخ این پرسش، به سراغ جواد هدایتی، مدیرکل دفتر آمار، ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حملونقل جادهای رفتهایم. او معتقد است نمیتوان گفت کاهش بودجه حملونقل جادهای بر روند کاهشی تصادفات جادهای و تلفات آن، بیتاثیر است. هدایتی در گفتوگو با گسترش تجارت با بیان اینکه کاهش بودجه حملونقل جادهای از دو زاویه قابل بررسی است، افزود: یکی از بخشهایی که کاهش بودجه میتواند بر آن اثر بگذارد، سرویس وخدماتی است که راه به کاربرانش ارائه میدهد و کاهش این خدمات به معنای کاهش ایمنی نیست. روکش کردن جادهها و لکهگیری و انجام عملیات راهداری مطلوب نیز ازجمله مسائلی است که میتواند تحت تاثیر بودجه قرار بگیرد. به گفته این مقام مسئول در سازمان راهداری، در سال آبی که از مهر آغاز میشود برخی جادهها به علت وقوع بارشهای شدید و سیل، دچار آسیب و مشکل میشوند و بهطور معمول نیازمند روسازی و بازسازی هستند و اگر رسیدگی بهموقع و کافی به راهها نشود، ممکن است بسیاری از روکشهای جادهها کارآییشان را از دست بدهند و نتوانند سطح خدمات پیشین را ارائه کنند. انجام این اقدامات هزینهبر است، به همین دلیل، کاهش بودجه راهها میتواند این بخش را تحت تاثیر قرار دهد. هدایتی ادامه داد: بهعنوان مثال امسال در استانهای جنوبی بارش خوبی را شاهد بودیم که منجر به وقوع سیل شد و در این میان، علاوه بر آسیب رسیدن به رویه راهها و علایم ارتباطی، برخی پلها و راههای مواصلاتی از بین رفت و بازسازی و ترمیم این راهها هزینهبر است.
خطر در کمین راهها
ایمنی، مسئله مهم دیگری است که به گفته هدایتی ممکن است از کاهش بودجه حملونقل جادهای تاثیر بگیرد و دچار اختلال شود. او در این زمینه گفت: رفع نقاط خطرناک و پرحادثه، تجهیز راهها به سامانهها و تجهیزات نظارتی هوشمند و افزایش تجهیزات ایمنی در راهها از جمله اقدامات لازم برای حفظ و افزایش ایمنی راههاست که منابع مالی سنگینی میطلبد و کاهش بودجه حملونقل جادهای میتواند آنها را تحت تاثیر قرار دهد. در ایران بیش از ۲هزار و ۲۰۰ کیلومتر راه اصلی، بیش از ۴۶هزار کیلومتر راه فرعی و بیش از ۱۳۰هزار کیلومتر راه روستایی وجود دارد که برای نگهداری آنها به عنوان سرمایههای ملی، حدود ۸هزار میلیارد تومان بودجه نیاز است. این نکته را پیشتر مسئولان و دستاندرکاران بخش جادهای کشور بیان کرده بودند و هدایتی نیز با تایید این مطلب، یادآور شد: براساس استانداردهای بینالمللی، ۴ تا ۶درصد هزینه اولیه ساخت راهها را باید صرف نگهداری آنها کرد. اگر این اتفاق نیفتد، بهتدریج آسیبهای بیشتری متوجه راهها میشود و نه تنها هزینههای نگهداری چند برابر خواهد شد بلکه ایمنی نیز به خطر میافتد. آنطور که مدیرکل دفتر آمار، ایمنی و ترافیک سازمان راهداری میگوید، یکی از مواردی که در سالهای اخیر مسئله نگهداری و در نتیجه ایمنی راهها را با نگرانی و چالش روبهرو کرده، تخصیص نیافتن بودجه این بخش است.
لزوم همکاری بیشتر دستاندرکاران ایمنی جادهای
چه بخواهیم؛ چه نخواهیم بودجه ۹۶ در آخرین روزهای سال ۹۵ در مجلس تصویب شد؛ لایحهای که سهم حملونقل جادهای از بودجه را تا ۲۳درصد نسبت به سال گذشته کاهش داده بود. باتوجه به آنچه درباره نبود و کاهش بودجه نگهداری راهها بیان شد، این پرسش مطرح میشود که در فقر بودجه، چطور میتوان روند کاهشی تلفات و تصادفات جادهای را حفظ کرد و نگران به خطر افتادن ایمنی نبود؟ هدایتی در پاسخ به این پرسش گفت: ایمنی تکبُعدی نیست بلکه مجموعه اقداماتی در حوزههای مختلف مانند امداد و نجات، خودروسازی، درمان و پزشکی، انتظام، راهداری و... را شامل میشود که هرکدام سهمی در ایمنی دارند؛ بنابراین وقتی در یک بخش یعنی بودجه راهها دچار مشکل میشویم، باید برای حفظ ایمنی، اقدامات را به سمت دیگر بخشها برد؛ یعنی بار بخشهای دیگر سنگینتر میشود.
به عنوان نمونه تشدید اعمال قوانین و مقررات راهنمایی و رانندگی، بهبود فرهنگ ترافیکی و ارتقای عملکرد امداد و نجات میتواند در دستور کار قرار گیرد. در واقع باید به سوی اولویتبندی اقدامات در بخشهای دیگر همزمان با مدیریت هزینه گام برداشت.
باتوجه به تعدد نهادهای دستاندرکار در امر ایمنی، هدایتی معتقد است نیازمند یک نهاد راهبر هستیم که به طور مستقل عمل کند و بتواند بر اقدامات همه نهادها در راستای افزایش ایمنی و کاهش تلفات جادهای نظارت دقیقی داشته باشد. هدایتی با اشاره به اینکه افزایش سهم سایر حوزههای دستاندرکار ایمنی در نبود بودجه برای راهها را باید به نهاد راهبر سپرد، توضیح داد: نمیتوان نقش مدیریت را در این زمینه نادیده گرفت. وقتی یکی از بازوهای اجرایی مسئله ایمنی دچار مشکل میشود، باید بتوان بازوهای دیگر را مدیریت و عملکرد ایمنی را تقویت کرد.
مدیرکل دفتر آمار، ایمنی و ترافیک سازمان راهداری و حملونقل جادهای با یادآوری اینکه هنوز مدیریت مدنظر در بخش ایمنی به عنوان نهاد راهبر را نداریم، افزود: امیدواریم در همین ساختار فعلی، درک و فهم درست از شرایط موجود وجود داشته باشد و باور کنیم که در یک بخش مشکل وجود دارد و باید بخشهای دیگر را فعالتر کنیم.
نویسنده:اکرم امینی
Www.tejaratdaily.com
بابک کاوه ئیان هستم مسؤل ایمنی و ترافیک اداره كل راهداري و حمل و نقل جاده اي استان بوشهر؛ وبلاگ حاضر شرحی است از مسائل مربوط به ایمنی،تصادفات،مقالات،مطالب آموزشی و ...